Türk Hukukunun Tarihsel Gelişimi
Meltem TV’de Burak Mutlay’ın sunduğu Kesişme Noktası programında, Türk hukukunun Hunlardan günümüze uzanan tarihî gelişimini ana hatlarıyla ele aldık. Doğu ile Batı arasındaki tarihî karşılaşmanın ve göçebe toplumlarla yerleşik toplumlar arasındaki mücadele ve münasebetlerin hukuk düşüncesi, devlet teşkilâtı ve toplumsal düzen üzerindeki tesirlerinden hareketle; İslâmiyet öncesi Türklerde hukuk ve devlet anlayışını, töre kavramını, Uygur vesikaları ışığında özel hukuk ilişkileri ile vakıf müessesesini değerlendirdik. Ardından Türklerin İslâmiyet’i kabul sürecini, İslâm hukukunun temel esaslarını ve Türk devletleri tarafından benimsenmesini; Türk-İslâm devletlerinde şer‘î hukukun yanı sıra siyasî ve idarî ihtiyaçlara cevap vermek üzere gelişen örfî hukuk uygulamalarını ele aldık.
Programın devamında, Batı hukuk tarihindeki dönüşümün önemli merhalelerinden biri olan Code Napoléon ile XIX. yüzyıldaki medenî kanun hareketleri üzerinde durduk. Osmanlı modernleşmesi çerçevesinde Tanzimat devri hukukunu, Ahmed Cevdet Paşa’nın hukuk ve devlet düşüncesindeki yerini ve Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’nin hazırlanışını değerlendirdik. Cumhuriyet devrinde Kıta Avrupası hukukunun iktibası sürecini, Türk Kanun-ı Medenîsi başta olmak üzere kabul edilen temel kanunları ve bu tercihin Türk hukuk düzeni üzerindeki neticelerini inceledik. Ayrıca Romanist hukuk sisteminin kaynakları, kanunlaştırma anlayışı ve başlıca özellikleri hakkında bilgi verdik.
Bunların yanı sıra, Osmanlı Devleti’nin son döneminde siyasî ve fikrî hayata yön veren Osmanlıcılık, İslâmcılık ve Türkçülük akımlarının hukuk ve devlet tasavvuru üzerindeki tesirlerini ele aldık; Osmanlı-Türk anayasal gelişmelerini ve anayasalarımızın temel niteliklerini tarihî devamlılık ve değişim çerçevesinde değerlendirdik. Böylece Türk hukuk tarihini yalnızca kanunların ve hukuk müesseselerinin sıralandığı bir kronoloji olarak değil; farklı medeniyet çevreleri, toplumsal yapılar ve devlet anlayışları arasındaki uzun süreli etkileşimin meydana getirdiği çok katmanlı bir gelişim süreci olarak ortaya koymaya çalıştık.
